گزارش فشرده فعالیت¬های عمده معاونیت امور علمی دانشگاه البیرونی
برعلاوه، لوایح و رهنمودهای ذیل را مرور نموده و نظریات اصلاحی خود را، طی مراحل متعدد، در مورد هرکدام به کمیسیون و ریاست محترم تحقیق، تالیف و ترجمه ارایه نمودم:
- مقرره فعالیتهای علمی- تحقیقی اعضای کادر علمی مؤسسات تحصیلات عالی ملکی.
- طرزالعمل برگزاری کنفرانسها، سیمینارها، سمپوزیمها و ورکشاپهای علمی و تحقیقی و اشتراک در آنها.
- رهنمود اخلاق تحقیق.
- مسوده طرزالعمل کاری وفعالیت آمریت تحقیق، تألیف وترجمه.
- لایحۀ نشر آثار علمی بینالمللی اعضای کادر علمی مؤسسات تحصیلات عالی.
- اشتراک در کنفرانسها و جلسهها به نمایندگی از پوهنتون:
- اشتراک در کنفرانس تغییر اقلیم و ایراد بیانیه در این مورد.
- اشتراک در کنفرانس تهیۀ پالیسی تنظیم حیات وحش در اداره ملی محیط زیست و نهائی سازی این پالیسی.
- اشتراک در 8 جلسات تهیه لایحۀ تنظیم نشریههای ملی و بین المللی، در مقر ریاست تحقیق، تالیف و ترجمه وزارت تحصیلات عالی.
- اشتراک در جلسات نوبتی کمیسیون تحقیق، تالیف و ترجمه، هفته یک روز و رهبری این جلسات. مرور و اصلاح ده ها مورد آثار علمی استادان پوهنتون البیرونی و سراسر افغانستان و ارایه رهنمودهای اصلاحی برای اعضای کادر علمی که در نتیجه گامهای بزرگ در راستای معیاری سازی آثار علمی برداشته شده و سیستم معیاری شکل گرفته است.
- تهیه رهنمودها و طرزالعملها جهت سیستم سازی، تسهیل روند اکادمیک و جلوگیری از اعمال سلیقه؛ بحث پیرامون هرکدام در جلسات کمیتههای مربوطه و نهائی سازی آنها، طبق فیصله شورای علمی که این فعالیتها بهصورت بیپیشینه صورت گرفته اند:
- تهیه و نهائی سازی طرزالعمل استخدام اعضای کادر علمی همکار (خارج از بست اکادمیک)، جهت تامین شایسته سالاری و جلوگیری از هدر رفتن وقت و فرصت محصلان.
- تهیه و نهائی سازی طرزالعمل برگزاری امتحانات جذب اعضای کادر علمی.
- تهیه و نهائی سازی رهنمود نوشتن مقاله برای مجلۀ علمی-تحقیقی البیرونی. این رهنمود با ریاست محترم تحقیق، تالیف و ترجمه و همچنان با تمام نهادهای تحصیلات عالی دولتی افغانستان شریک ساخته شد که مورد استقبال گسترده قرار گرفت.
- تهیه و نهائی سازی رهنمود تدویر کنفرانسهای علمی در سطح پوهنتون البیرونی.
- تهیه و نهائی سازی رهنمود تهیۀ کنفرانسهای علمی.
- تهیه و نهائی سازی رهنمود ساختاری و وظیفهوی برای تمام شوراها و کمیتههای پوهنتون و پوهنحیها.
- نهائی سازی تقسیم اوقات برگزاری کمیتهها و شوراهای 8 گانه مربوط به معاونیت امور علمی.
- تهیۀ چک لیستهای ارزیابی مقاله علمی، پروپوزلتحقیق، تالیف و ترجمه جهت جلوگیری از اعمال سلیقه.
- همکاری در تهیه لایحۀ تنظیم امور نشریه های ملی و بین المللی، در کمیسیون تحقیق، تالیف و ترجمه و نهائی سازی آن.
- تهیۀ جدول مشخصات ذاتیۀ اعضای کادر علمی و ثبت آثار علمی آنها؛ برای جمع آوری و تهیۀ دیتابیس معلوماتی اعضای کادر علمی در سطح نهاد.
- مرور و نهائی سازی 18 عنوان مقاله مجله علمی-تحقیقی البیرونی، شماره 17، به تعداد 190 ورق و چاپ و نشر این شماره.
- به صورت بی پیشینه، تهیه پلان عملیاتی معیاری برای آمریتهای چهارگانه معاونیت امور علمی که فعالیتها بر مبنای آن روی دست گرفته میشوند.
- امضای تفاهمنامهها:
- نهائیسازی و امضای تفاهمنامه با پوهنتون پولیتخنیک کابل و امضای آن.
- نهائی سازی و امضای تفاهم نامه با پوهنتون ننگرهار.
- نهائی سازی و امضای تفاهم نامه با موئسسه تحصیلات عالی بادغیس.
- نهائی سازی و امضای تفاهم نامه با موئسسه تحصیلات عالی سید جمالالدین
- نهائی سازی و امضای تفاهمنامه با موئسسۀ تحصیلات عالی هیواد.
- نگارش، تعقیب و نهائی سازی تفاهمنامه میان پوهنتون البیرونی/وزارت تحصیلات عالی و ادارۀ انکشاف زون پایتخت. پیگیری و نهائی سازی این تفاهمنامه که مدت بیشتر از یک سال را در برگرفت، زمینه را برای انجام فعالیتهای عملی مثل ایجاد قوریه ها، باغ های نمایشی، تنظیم سیستم آب رسانی و آبیاری، احیای سرسبزی و ایجاد محیط زیست سالم، تعمیر پیاده روها و ... را فراهم میسازد.
- استخدام اعضایکادر علمی:
فراهم سازی زمینههای استخدام اعضای کادر علمی موئسسۀ تحصیلات عالی پنجشیر، و نظارت همه جانبه از روند استخدام 8 بست کادر علمی این نهاد که توسط پوهنحی زراعت، پوهنتون البیرونی انجام شد؛ آغاز از توزیع منابع، فراخوان، تهیۀ سوالات، هماهنگی بارهبری موئسسه تحصیلات عالی پنجشیر، برگزاری امتحان، اعلان نتایج درهمان روز؛ استماع کنفرانسهای آنها، تنظیم اسناد و پروسسه آن جهت تقرر آنها؛ در یک فضای کاملاًشفاف و مدیریت شده.
به همین ترتیب، نظارت همهجانبه از استخدام یک تن عضو کادر علمی در پوهنحی انجنیری؛ برگزاری امتحان و تکمیل مراحل جذب 3 تن در کادر علمی پوهنحی تعلیم و تربیه، موئسسه محترم تحصیلات عالی پنجشیر. روند استخدام با استفاده از طرز العمل استخدام و لایحه به صورت شفاف انجام شد.
- اشتراک نظارتی در کنفرانسهای اعضای کادر علمی جهت معیاری سازی کنفرانسها:
بهصورت بیپیشینه، به تعداد 81 کنفرانس علمی ترفیعی، غیر ترفیعی (معلوماتی) و تقرر در این مدت برگزار گردید که مستندات آن در آمریت تحقیقات علمی موجود است.
همچنان، تمام جلسات کمیتهها و شوراهای هشت گانه، که تنظیم و مدیریت آن به عهدۀ معاونیت امور علمی قرار داده شده است، به صورت عادی برگزار گردیند و جلسات اضطراری نیز طبق نیاز برگزار گردید. البته برای بار نخست پلان زمانبندی شدۀ تدویر جلسات کمیتهها و شورا های پوهنتون تهیه گردیده و با تمام همکاران شریک ساخته شد که جلسات طبق آن تدویر میابند.
- برگزاری بازنگری سالانۀ برنامههای علمی:
ارزیابی بر اساس برنامه بهتازهگی در تحصیلات عالی افغانستان رویدست گرفته شده است و در 4 نهاد تحصیلی به صورت آزمایشی پلان گردید. اما پوهنتون البیرونی در امر تحقق ارزیابی بر اساس برنامه پیشگام شده و این ارزیابی در تمام پوهنحیهای 9 گانه، دیپارتمنتهای 32 گانه، و مدیریتهای تدریسی این نهاد علمی توسط کمیته تضمین کیفیت پوهنتون به رهبری معاونیت امور علمی تکمیل گردید و مجموعأ 50 ورکشاپ آموزشی در هنگام انجام وظیفه (on the job training) برای اعضای دیپارتنمت ها، برای مدیریتهای تدریسی و پوهنحیها برگزار گردید که تمام پوهنحیها اکنون آماده برای سپری نمودن بازنگری مرحله سوم شده اند. به تاریخ 20-11-1399، ارزیابی برنامه های علمی طبق تقسیم اوقات آغاز و در ماه ثور سال 1400 خاتمه یافت گردید. روند ارزیابی طوری عیار گردید که فرصت کافی برای بحث و ارایه معلومات پیرامون مفاهیم تضمین کیفیت و اعتباردهی فراهم گردید. البته پیش از برگزاری این ارزیابیها، طی بیشتر از 2 ماه برنامههای دقیق جهت بهکار اندازی دیپارتمنتها، پوهنحیها و مدیریتهای تدریسی روی دست گرفته شد. این ارزیابیها کاستیهای متعدد را در دیپارتمنتها، پوهنحیها و مدیریتهای تدریسی برجسته گردانید که این کاستیها با استفاده از جدول شاخصهای ارزیابی برای هریک از دیپارتمنتهای 32 گانه، 9 پوهنحی و مدیریتهای تدریسی تهیه گردیده و نقاط ضعف و قوت برای همه بهصورت مشخص برجسته گردید که بر مبنای آن پلان تدابیری خود را تهیه نموده و در رفع کاستی ها اقدامات را روی دست گرفتند.
فعالیتهای انجام شده در سال 1400 هـ.ش
- تدویر ورکشاپها جهت انتقال مفاهیم و معلومات به رهبری پوهنحیها و اعضای کادر علمی
- در جریان سال 1400، ورکشاپ تشریح فارمتهای پیشنهاد تحقیق، تالیف و ترجمه؛ تشریح فارمتهای ترفیعات و تثبیت رتبههای علمی؛ تشریح فارمتهای نوشتن آثار علمی؛ ورکشاپ تشریح بخش علمیسنجی در دیتابیس آنلاین ریاست تحقیق، تالیف و ترجمه؛ تشریح رهنمود نوشتن مقالههای علمی برای رهبری و اعضای کادر علمی پوهنحیها و تشریح چهارچوب، مفاهیم و رهنمودهای تضمین کیفیت و اعتباردهی برای اعضای کمتیه تضمین کیفیت پوهنتون و استادان دایر گردیدند.
- گزارشدهی: جمعآوری معلومات از بخشهای مختلف پوهنتون و تهیۀ گزارشات توحیدی پوهنتون و سپردن آن به مراجع مربوطه:
- تهیه طرح تقویت فرهنگ شهر نشینی نوشتن طرح تنظیم زبالههای عضوی شهرها، پس از مطالعۀ سیستماتیک پروژههای تطبیق شده در مناطق مشابه، نظیر فلسطین، بنگلادیش و پاکستان.
- هماهنگی، جمع آوری و مرور 4 عنوان طرح رقابتی برای برنامه رقابت ملی طرحهای تقویۀ فرهنگ شهر نشینی.
- تهیه و ارسال طرح آغاز درسهای حضوری، با در نظر داشت هدایت وزارت محترم تحصیلات عالی (ماه سنبله 1400) مبنی بر جلوگیری از اخطلات در صنفها و زمانبندی برای تکمیل سمستر های بهاری و خزانی سال 1400 ( سنبله سال 1400).
- گزارش کاری و طرحهای پیشنهادی به ریاست محترم تحقیق، تالیف و ترجمه، طی 5 ورق (1443- صفر -15).
- جدول شهرت اعضای کادر علمی پوهنتون البیرونی به جواب مکتوب شماره 775 مورخ 21/7/1400 ریاست محترم تقرر و ترفیعات علمی استادان، آمریت تقرر و ترفیعات پوهنتونهای دولتی.
- طرح پیشنهادی برای بازنگری قانون تحصیلات عالی ملکی افغانستان در جواب به مکتوب شماره 202 مورخ 8/4/1443 ریاست پالیسی و تقنین، معینیت محترم امور علمی، پس از تائید توسط شورای علمی پوهنتون.
برعلاوه، لوایح و رهنمودهای ذیل را مرور نموده و نظریات اصلاحی خود را، طی مراحل متعدد، در مورد هرکدام به کمیسیون و ریاست محترم تحقیق، تالیف و ترجمه ارایه نمودم:
- تهیه و ارسال طرح سه مرحلهای معیارهای اعتبارسنجی ژورنالهای بین المللی با در نظر داشت شرایط عینی موئسسات تحصیلات عالی کشور جهت رفع مشکلات فرا راه تهیۀ مقالههای بین المللی و برداشتن موانع ترفیعات علمی اعضای کادر علمی.
- اشتراک در کنفرانسها و جلسهها به نمایندگی از پوهنتون:
- اشتراک در جلسات نوبتی کمیسیون تحقیق، تالیف و ترجمه، هفته یک روز و رهبری این جلسات. مرور و اصلاح ده ها مورد آثار علمی استادان پوهنتون البیرونی و سراسر افغانستان و ارایه رهنمودهای اصلاحی برای اعضای کادر علمی که در نتیجه گامهای بزرگ در راستای معیاری سازی آثار علمی برداشته شده و سیستم معیاری شکل گرفته است.
- تهیه رهنمودها و طرزالعملها جهت سیستم سازی، تسهیل روند اکادمیک و جلوگیری از اعمال سلیقه؛ بحث پیرامون هرکدام در جلسات کمیتههای مربوطه و نهائی سازی آنها، طبق فیصله شورای علمی که این فعالیتها بهصورت بیپیشینه صورت گرفته اند:
- در ماه عقرب 1400، ترتیب و نهائی سازی شماره 18 مجلۀ علمی-تحقیقی البیرونی با 17 مقاله؛ مرور، ویرایش، اصلاح و چاپ این شماره به تیراژ مناسب.
- در ماه جدی، ترتیب ونهائی سازی شماره 19 مجله علمی-تحقیقی البیرونی با 20 مقاله؛ مرور، ویرایش، صفحه آرائی، اصلاح و آماده سازی برای چاپ.
- هماهنگی برای پایه گذاری ژورنال بین المللی علوم اجتماعی و ژورنال بین المللی علوم تجربی البیرونی و تهیه مستندات و ارسال آن به وزارت تحصیلات عالی جهت ثبت در ریاست تحقیق تالیف و ترجمه و اخذ اعتبار.
- تهیه فارمت های گزارش دهی درسهای غیر حضوری برای استادان و پوهنحی ها.
- تهیه مستندات برای اعتباردهی مجله علمی-تحقیقی البیرونی و فرستادن آن به ریاست تحقیق، تالیف و ترجمه وزارت تحصیلات عالی.
- استخدام اعضایکادر علمی:
- فراهم سازی زمینه استخدام اعضای کادر علمی موئسسۀ تحصیلات عالی ازهر، و نظارت از روند برگزاری امتحان و تدویر کنفرانسهای علمی که توسط پوهنحی اقتصاد، پوهنتون البیرونی انجام شد؛ آغاز از توزیع منابع، فراخوان، تهیۀ سوالات، هماهنگی با رهبری موئسسه تحصیلات عالی پنجشیر، برگزاری امتحان، اعلان نتایج درهمان روز؛ استماع کنفرانسهای آنها در یک فضای کاملاً شفاف و مدیریت شده.
- نظارت از برگزاری امتحان یک بست کادر علمی پوهنحی زبان و ادبیات.
- اشتراک نظارتی در کنفرانسهای اعضای کادر علمی جهت معیاری سازی کنفرانسها:
- تا کنون به تعداد 43 کنفرانس¬های علمی ترفیعی و تقرر در پوهنحی های مختلف تدویر گردیده است که در اکثریت آنها اشتراک و نظریات اصلاحی ارایه گردیده است.
- برگزاری بازنگری سالانۀ برنامههای علمی:
- روند ارزیابی در سال 1400 ادامه یافت و تمام پوهنحی های نه گانه و دیپارتمنت های 32 گانه و مدیریت های تدریسی مورد ارزیابی قرار گرفتند و آموزشهای در هنگام انجام وظیفه نیز برای آنها ارایه گردید که بخش علمی کاملا آماده برای کاندید شدن برای سپری نمودن مرحله کامل اعتبار دهی (مرحله سوم) گردیده است.
- امادگیها همچنان برای راه اندازی ارزیابی بخشهای اداری ریاست پوهنتون، معاونیت امور مالی و اداری، و معاونیت امور محصلان روی دست گرفته شده و چکلیست های ارزیابی تهیه و نهائی گردید.
سایر فعالیتهای عمده انجام شده در سال 1400
هماهنگی و اشتراک در کمپاین احیای محیط زیست و ایکوسیستم سمت شرق پوهنتون که در نتیجه فعالیتهای شرکت ریگ و قیر تخریب گردیده بود که سپس به ابتکار استادان و کمیته محیط زیست پوهنحی زراعت و هماهنگی رهبری، منصوبین و محصلان سایر پوهنحیها، کارمندان و کارکنان اداری، کمپاین احیای محیط زیست سمت شرق پوهنتون، که در نتیجه این فعالیتهای ویرانگر تخریب گردیده بود، راه اندازی و در حدود 500 نهال غرس گردید که متآسفانه توسط افراد نامعلوم از بین برده شدند.
عهده دار شدن مدیریت روز بروز حادثۀ انفجار بر موتر استادان پوهنتون البیرونی در مسیر راه بگرام-کابل، انتقال زخمیها و شهدای این رویداد در همکاری سه تن از همکاران با شهامت؛ سپس در همکاری سایر همکاران، پیگیری وضعیت زخمیها، هماهنگی با وزارت تحصیلات عالی و سایر نهادهای مرتبط و زمینه سازی برای انتقال زخمیها به شفاخانه های علی آباد، ابن سینا، وزیرمحمد اکبرخان. پیگیری وضعیت زخمی ها و ایجاد هماهنگی با نهادهای همکار کننده، و با سایر همکاران برای پیگری وضعیت زخمی ها و رسیدهگی به وضعیت انها. پیگیری و اشتراک در مراسم جنازه و فاتحه دو تن از همکاران شهید. راه اندازی مراسم ختم و فاتحه در پوهنتون البیرونی در همکاری معاونیت محترم امور مالی و اداری و محصلان.
مدیریت بحران ناشی از این حادثه در پوهنتون و از سرگیری روند اکادمیک با تدویر جلسات کمیتهها، شورا ها و انجام فعالیتهای موثر و روحیه بخش برای ترمیم دوباره روحیه اداری که در نتیجه این حادثه الم نام شدیدا متاثر گردیده بود.
حضور فعال و مسئولانه در کنار همکاران در تمام شرایط، منجمله تحولات اخیر، تلاش و راه اندازی روند عادی علمی و اکادمیک با تدویر جلسات ماهوار و فوق العاده کمیتههای پوهنتون، منجمله: کمیته تضمین کیفیت، کمیته هیأت تحریر مجله علمی-تحقیقی البیرونی، کمیته تحقیقات علمی، کمیته تقرر و انفکاک، کمیته ترفیعات علمی، تدویر شورای علمی پوهنتون، جلسه شورای رهبری ... که در نتیجه عرصههای علمی و اکادمیک و اداری در سطح پوهنتون روال عادی را به خود گرفت.
ایجاد هماهنگی برای حل مشکلات علمی و اکادمیک همکاران در ابعاد تحقیق، تالیف و ترجمه و ترفیعات علمی آنها.
پرنمودن خلای مدیریت در رهبری پوهنتون و انجام فعالیتهای موثر و مسئولات که هیچگونه خلای مدیریتی، که شاید تصور میشد، بروز نکرد و تمام فعالیتها به شکل احسن و به موقع انجام شدند.
انجام برخی از فعالیتها در پوهنحی زراعت در خلال سال 1399 و 1400 هـ.ش
برعلاوه اشتراک و مدیریت جلسات کمیتههای مرکزی و شورا های سطح پوهنتون. اشتراک در جلسات دیپارتمنت و شورای علمی پوهنحی زراعت. تدریس 3 مضمون، هرکدام با 3 کریدت-ساعت درسی، و مجموعأ 9 کریدت-ساعت درسی در هر هفته. طرح و تطبیق راهکار "هرمحصل یک پروژه تحقیق" در پوهنحی زراعت و طرح 22 پروژه تحقیقاتی برای 22 محصل که این راهکار منحصر به فرد و تنها در پوهنحی زراعت پوهنتون البیرونی در سال 1398 طرح و تطبیق گردیده است که نتایج قابل ملاحظه در راستای آموزش تحقیقات علمی و یافتههای قابل ملاحظه تحقیقاتی بدست آمده است.
همچنان به تعداد 32 پروژه تحقیقاتی برای محصلان صنف چهارم سال 1399 طراحی گردید که از جمله راهنمائی 14 عنوان پروژه تحقیقاتی را شخصأ عهده دار میباشم.
در حال حاضر استاد راهنمای دو تن از استادان دیپارتمنت باغداری تعین گردیده ام که از طرح پیشنهاد تحقیق و ترجمه شروع الی تکمیل رساله های علمی تحت راهنمائی اینجانب قرار دارند.
در جریان این دو سال، به تعداد 2 مقاله بین المللی به چاپ رسانیده؛ همکاری در انجام تحقیق که در سمپوزیم بین المللی که از طرف یک نهاد تحصیلات عالی جاپانی به نشر رسید؛ نگارش و نشر 4 عنوان مقاله در مجلههای علمی ملی.
سخن ران کلیدی در وبنار بین المللی "حفظ محیط زیست افغانستان، چالشها و فرصتها (Environmental Conservation in Afghanistan: Challenges and Opportunities)."
اشتراک در فیلوشیپ آموزش انکشاف سکتور باغداری (Horticulture Sector Development) که از طرف پوهنتون وخننگ کشور هالند راه اندازی گردید که به نسبت شیوع بیماری کووید-19، این فیلوشپ به صورت مجازی برگزار گردید و تصدیق نامه آنرا دریافت نمودم.
اشتراک در کارگاه آموزش رهبری برای اعضای هیئت رهبری پوهنتون که در مدت 12 روز تکمیل گردید و دریافت تصدیق نامه از این کارگاه.
گزارش هذا طی 10 ورق (شامل پوش گزارش ) و بهصورت فشرده تهیه گردیده است.
با احترام
پوهنوال دکتور فریدون کریمی
معاون امور علمی
علم را با خود به این دنیا نیاورده ایم و با خود نیز به گور نخواهم برد. علم را آموخته ایم تا به دیگران آموزش دهیم، همانگونه که دیگران به ما آموزش دادند تا دیگران نیز آنرا فراگیرند و نسل به نسل این علم بین مردم بچرخد و تکمیل شود.